Podczas kolonoskopii lekarz może obejrzeć wnętrze jelita grubego, ale również usunąć wykryty polip. To, czy zrobi to od razu, zależy od cech zmiany i warunków badania. Równie ważne jest postępowanie później: zalecenia po usunięciu niewielkiego polipa mogą różnić się od tych po rozleglejszym zabiegu.
Co to jest polipektomia jelita grubego?
Polipektomia to usunięcie polipa, czyli zmiany wyrastającej z błony śluzowej. W jelicie grubym wykonuje się ją najczęściej endoskopowo, podczas kolonoskopii. Lekarz wprowadza narzędzie przez kanał kolonoskopu, usuwa zmianę i zwykle przekazuje ją do badania histopatologicznego. Dzięki temu można ustalić jej typ oraz ocenić, czy potrzebne jest dalsze postępowanie.
Słowo „polip” opisuje wygląd zmiany, lecz samo w sobie nie określa jej charakteru. Część polipów nie ma istotnego potencjału nowotworowego, inne mogą z czasem stać się punktem wyjścia raka jelita grubego. Obraz widoczny podczas kolonoskopii pomaga zaplanować zabieg, ale nie zastępuje oceny usuniętej tkanki pod mikroskopem.
Polipektomia różni się od pobrania wycinka. Przy biopsji lekarz pobiera fragment tkanki do oceny, natomiast celem polipektomii jest usunięcie zmiany. Jeśli w opisie kolonoskopii zapisano jedynie pobranie wycinków, nie należy zakładać, że polip został wycięty w całości. Opis powinien wskazywać, jakie czynności wykonano i jaki jest dalszy plan.
Czy polip można usunąć podczas tej samej kolonoskopii?
Wiele polipów można usunąć od razu po ich wykryciu. Pacjent nie musi wtedy ponownie przygotowywać jelita do osobnej procedury. Nie jest to jednak możliwe w przypadku każdej zmiany.
Lekarz ocenia wielkość, kształt, położenie i wygląd polipa, a także jakość oczyszczenia jelita. Jeśli usunięcie w danym momencie byłoby trudne lub wymagałoby bardziej zaawansowanej techniki, może zaplanować kolejny zabieg albo skierować pacjenta do ośrodka zajmującego się złożonymi resekcjami endoskopowymi. Sam duży rozmiar polipa nie oznacza, że konieczna jest operacja chirurgiczna. Istotne jest również to, czy obraz zmiany budzi podejrzenie głębszego naciekania ściany jelita. Gdy polip pozostaje na miejscu, pacjent powinien otrzymać informację, co wykryto i jaki jest następny krok. Może nim być ponowna kolonoskopia zaplanowana jako zabieg terapeutyczny albo konsultacja w ośrodku wykonującym zaawansowane resekcje. Brak usunięcia zmiany podczas pierwszego badania nie przesądza więc, że nie można jej leczyć endoskopowo.
Decyzję o zakresie zabiegu lekarz podejmuje na podstawie obrazu endoskopowego i stanu pacjenta. Dlatego przed planowaną kolonoskopią warto wiedzieć, że polipektomia jest możliwa, lecz jej wykonanie i zakres mogą zostać ustalone dopiero w trakcie badania.
Jak przygotować się do kolonoskopii, podczas której może być wykonana polipektomia?
Podstawą jest dokładne oczyszczenie jelita według instrukcji otrzymanej z pracowni. Zalegająca treść utrudnia znalezienie polipów i ocenę ich granic, a czasem uniemożliwia bezpieczne usunięcie zmiany. Harmonogram przyjmowania preparatu zależy od godziny badania i rodzaju środka, dlatego nie należy zastępować go ogólną poradą znalezioną w internecie.
Przed badaniem trzeba przekazać lekarzowi informacje o przyjmowanych lekach, szczególnie wpływających na krzepnięcie krwi, oraz o ważnych chorobach przewlekłych. Leków przeciwkrzepliwych ani przeciwpłytkowych nie należy odstawiać samodzielnie. Przydatne są także opisy poprzednich kolonoskopii i wyniki histopatologiczne, jeśli pacjent już je ma.
Jeżeli planowana jest sedacja lub znieczulenie, należy wcześniej zorganizować powrót do domu zgodnie z instrukcją placówki. Sprawdź inny artykuł na naszym blogu, w którym szerzej omówiliśmy przygotowanie i przebieg kolonoskopii.
Jak przebiega polipektomia endoskopowa?
Po odnalezieniu polipa lekarz ocenia jego granice i dobiera sposób usunięcia. Narzędzia przechodzą przez kanał roboczy kolonoskopu, więc typowa polipektomia endoskopowa nie wymaga nacięcia skóry. Usuniętą tkankę wydobywa się z jelita do oceny histopatologicznej. W razie krwawienia z miejsca po polipie lekarz może zastosować technikę tamowania krwawienia jeszcze podczas badania.
Nie każdą zmianę usuwa się pętlą z użyciem prądu. Dla wielu polipów o wielkości do 9 mm europejskie wytyczne zalecają pętlę bez prądu. Inny sposób może być właściwy dla zmian większych, o odmiennej budowie lub położeniu. Na przykład nieuszypułowane gruczolaki o wielkości co najmniej 20 mm można w odpowiednich warunkach usuwać metodą endoskopowej resekcji błony śluzowej. Takie zabiegi wymagają odpowiedniego doświadczenia i zaplecza, dlatego czasem planuje się je w wyspecjalizowanym ośrodku.
Samo odcięcie polipa zwykle nie jest źródłem bólu, ale kolonoskopia może powodować dyskomfort związany z przesuwaniem aparatu i rozciąganiem jelita. Odczucia zależą również od zastosowanych leków i przebiegu badania. Nie można więc zakładać, że polipektomia u każdego pacjenta będzie całkowicie bezbolesna.
Co dzieje się bezpośrednio po usunięciu polipa?
Po kolonoskopii pacjent pozostaje przez pewien czas pod obserwacją, szczególnie jeśli otrzymał leki uspokajające lub znieczulenie. Może odczuwać wzdęcie i potrzebę oddania gazów. U niektórych osób pojawia się niewielki ślad krwi przy pierwszym wypróżnieniu. Objawy powinny słabnąć, a nie narastać.
Przed wyjściem warto otrzymać opis zabiegu i jasne zalecenia dotyczące jedzenia, aktywności, przyjmowania leków oraz sposobu kontaktu w razie problemów. Ograniczenia po sedacji i te związane z miejscem usunięcia polipa mają różne przyczyny. Opis wykonanej procedury pozwala właściwie zastosować zalecenia po powrocie do domu.
Po nieskomplikowanej polipektomii nie każdy pacjent potrzebuje wielodniowej specjalnej diety. Sposób powrotu do picia i jedzenia zależy między innymi od rodzaju znieczulenia i zakresu zabiegu. Jeśli zalecono czasowe ograniczenia, powinny być podane w informacji po badaniu. Nie warto wprowadzać ich samodzielnie na podstawie ogólnych jadłospisów po operacjach jelita, bo dotyczą one innego rodzaju leczenia.
Powrót do aktywności po polipektomii – gojenie i dźwiganie
Po prostym usunięciu małej zmiany wiele osób szybko wraca do zwykłych czynności. Większy polip lub bardziej rozległa resekcja pozostawia większe miejsce wymagające wygojenia i może wymagać dłuższego ograniczenia wysiłku. Dobre samopoczucie następnego dnia nie oznacza, że błona śluzowa w miejscu zabiegu już się zagoiła.
Jak długo goi się rana po usunięciu polipa jelita grubego?
„Rana” po typowej polipektomii znajduje się wewnątrz jelita, w miejscu usuniętej zmiany; nie jest raną na skórze. Jej gojenie zależy od rozmiaru polipa i metody zabiegu. Po usunięciu większej zmiany, przekraczającej 1 cm, może trwać do około dwóch tygodni. Nie jest to jednak termin, po którym u każdego pacjenta można potwierdzić pełne wygojenie.
Nie da się też ocenić stanu tego miejsca na podstawie samego braku bólu. W pierwszych dniach ważniejsza od odliczania konkretnej liczby dni jest obserwacja samopoczucia i stosowanie się do zaleceń po zabiegu. Narastający ból lub świeże, wyraźne krwawienie wymaga oceny, nawet jeśli wcześniej wszystko przebiegało spokojnie.
Czy po usunięciu polipa jelita grubego można dźwigać?
Po usunięciu większego polipa, przekraczającego 1 cm, praktycznym punktem odniesienia jest 14 dni bez ciężkiego dźwigania i intensywnego wysiłku, chyba że lekarz zaleci inaczej. Dotyczy to na przykład noszenia ciężkich zakupów, pracy fizycznej i treningu siłowego. Ograniczenie pomaga zmniejszyć ryzyko krwawienia z miejsca po polipie. Lekki spacer i zwykłe poruszanie się nie są tym samym co podnoszenie ciężarów.
Po usunięciu małego polipa ograniczenia mogą być krótsze. Termin powrotu do dźwigania należy sprawdzić w zaleceniach otrzymanych po zabiegu. Jeśli go nie podano, przed wznowieniem pracy fizycznej najlepiej skontaktować się z pracownią, która usuwała polip. Nie ma jednego limitu kilogramów odpowiedniego dla wszystkich pacjentów.
Które objawy po polipektomii wymagają pilnej oceny?
Nasilone krwawienie z odbytu, skrzepy, osłabienie lub zawroty głowy wymagają pilnego kontaktu z pomocą medyczną. Podobnie należy postąpić przy silnym lub narastającym bólu brzucha, gorączce albo wyraźnym pogorszeniu samopoczucia. Przy dużej ilości krwi, omdleniu lub bardzo silnym bólu właściwym miejscem oceny jest szpitalny oddział ratunkowy; warto zabrać opis kolonoskopii.
Krwawienie po usunięciu polipa może pojawić się nie tylko w dniu badania. Opóźnione krwawienie zdarza się także w kolejnych dniach, nawet do około dwóch tygodni. Niewielki, jednorazowy ślad krwi nie oznacza automatycznie powikłania, ale krwawienia narastającego, utrzymującego się lub połączonego z osłabieniem nie należy obserwować w domu bez kontaktu z lekarzem.
Co oznacza wynik histopatologiczny i kiedy potrzebna jest kolejna kolonoskopia?
Badanie histopatologiczne określa rodzaj usuniętego polipa i ewentualne zmiany w jego komórkach. Lekarz zestawia ten wynik z opisem kolonoskopii: liczbą, wielkością i sposobem usunięcia zmian oraz jakością oczyszczenia jelita. Dopiero taki komplet informacji pozwala ustalić, czy i kiedy potrzebne jest badanie kontrolne.
Terminy mogą się znacznie różnić. Po fragmentarycznym usunięciu polipa o wielkości co najmniej 20 mm zalecenia przewidują wczesną kontrolę po 3–6 miesiącach, aby sprawdzić miejsce resekcji. Nie jest to termin dla osoby, u której usunięto pojedynczy mały polip. W innych sytuacjach lekarz może zalecić późniejszą kontrolę albo powrót do badań przesiewowych. Warto zachować zarówno opis zabiegu, jak i wynik histopatologiczny, ponieważ będą potrzebne przy ustalaniu dalszego nadzoru.
W GlivClinic można wykonać kolonoskopię w Gliwicach lub kolonoskopię w Katowicach. Podczas badania lekarz może usunąć wybrane polipy, jeśli pozwalają na to cechy zmiany i warunki zabiegu.
Źródła:
- https://www.esge.com/assets/downloads/pdfs/guidelines/2024_a-2304-3219.pdf
- https://www.esge.com/post-polypectomy-colonoscopy-surveillance-esge-guideline-update-2020
- https://www.ulh.nhs.uk/patients/patient-information-library/colonic-polyps-information-after-polypectomy/
- https://www.nth.nhs.uk/resources/colonic-polypectomy-aftercare-advice/
