Proktolog w Krakowie

Proktolog diagnozuje i leczy choroby odbytu i odbytnicy. Najczęstsze z nich to:

• choroba hemoroidalna – powiększone guzki krwawnicze, które krwawią albo wypadają poza odbyt [1],
• zakrzep brzeżny – nagle pojawiający się, twardy, niebieskawy i bolesny guzek przy brzegu odbytu [1],
• szczelina odbytu – bolesny ubytek skóry kanału odbytu; obok choroby hemoroidalnej to najczęstszy powód wizyty u proktologa [2],
• ropień i przetoka odbytu – ostra i przewlekła postać zakażenia gruczołów odbytu [3],
• kłykciny kończyste, czyli brodawki wirusowe, i przerośnięte fałdy skóry przy odbycie [1],
• świąd, pieczenie i ból odbytu oraz kłopoty z wypróżnianiem.

Krwawienie z odbytu najczęściej wiąże się z chorobą hemoroidalną, ale może być też objawem innych groźnych chorób jelita grubego, odbytnicy i odbytu, w tym nowotworów – dlatego każde krwawienie powinien ocenić lekarz [1]. Początkowe objawy raka odbytu bywają mylone z hemoroidami czy ropniem, a leczenie na własną rękę maściami i czopkami bez recepty opóźnia rozpoznanie [4].

Do lekarza zgłoś się szczególnie wtedy, gdy:

• krwawienia stały się obfitsze albo częstsze niż dotąd [1],
• zmienił się rytm wypróżnień – pojawiły się biegunki na zmianę z zaparciami albo uczucie niepełnego wypróżnienia [5],
• chudniesz bez powodu, czujesz się stale zmęczony lub osłabiony albo badanie krwi wykazało niedokrwistość [1, 5],
• przy odbycie wyczuwasz nowy guzek lub zgrubienie [1, 4].

W uzasadnionych przypadkach lekarz zleca kolonoskopię, czyli obejrzenie całego jelita grubego [1] – w krakowskim oddziale wykonasz ją w pracowni endoskopii.

Lekarz pyta o krwawienia, rytm i konsystencję wypróżnień oraz utratę masy ciała, a potem ogląda okolicę odbytu i bada go palcem przez odbyt [1]. Badanie może być nieprzyjemne, ale nie powinno boleć – ból towarzyszy zwykle bolesnemu zakrzepowi albo szczelinie [1, 2].

Badanie uzupełnia anoskopia, czyli obejrzenie odbytu i końcowej części odbytnicy przez krótki wziernik [1]. Przy krwawieniu wykonuje się rektoskopię – obejrzenie odbytnicy i esicy dłuższym wziernikiem [1]. Rektoskopia wymaga oczyszczenia jelita, dlatego zwykle nie wykonuje się jej na pierwszej wizycie [1]. Przy szczelinie, gdy ból jest silny, wziernikowanie odkłada się do czasu, aż ból ustąpi [2].

Na podstawie badania lekarz omawia rozpoznanie i proponuje leczenie – zachowawcze, zabieg w gabinecie albo, gdy potrzebna jest operacja, dalsze kroki.

Chorobę hemoroidalną opisuje się w czterech stopniach – od guzków, które pozostają w odbycie i niekiedy krwawią, po trwałe wypadnięcie, którego nie da się odprowadzić [1]. Leczenie dobiera lekarz [1]:

• leczenie zachowawcze – przy mniej zaawansowanej chorobie: leki (czopki, maści, kremy, nasiadówki, leki doustne), dieta i zmiana nawyków [1],
• mało inwazyjne zabiegi w gabinecie – przy bardziej zaawansowanej chorobie, np. ostrzykiwanie guzków lekiem, który powoduje ich włóknienie (skleroterapia), zakładanie opasek gumowych czy koagulacja [1]; w krakowskim oddziale wykonujemy m.in. skleroterapię pianką,
• operacja – przy zaawansowanej chorobie z wypadaniem guzków albo niedokrwistością [1].

Stosuje się też zabiegi laserowe, ale przy najbardziej zaawansowanej chorobie sam laser często nie wystarcza i trwalszy efekt dają zwykle metody z wycięciem tkanek [6].

Wypadnięte, obrzęknięte guzki, których nie da się odprowadzić, to stan nagły – wymagają pilnego zgłoszenia się do szpitala w trybie ostrego dyżuru [1].

• Zakrzep brzeżny – świeży zakrzep nacina się i opróżnia w gabinecie, w znieczuleniu miejscowym, co zwykle szybko łagodzi ból; najlepiej zrobić to w pierwszych dniach [1]. Bolesnego guzka nie wpychaj do odbytu, bo może się powiększyć, a ból się nasili [1].
• Szczelina odbytu – leczenie zawsze zaczyna się od metod zachowawczych: diety przeciwzaparciowej i leków, m.in. maści rozluźniających zwieracz [2]. Gdy to nie wystarcza, stosuje się ostrzyknięcie zwieracza toksyną botulinową, które czasowo go rozluźnia i ułatwia gojenie, a operację dopiero po nieskutecznym leczeniu [2]. Większość chorych nie wymaga operacji [2].
• Ropień odbytu – daje silny ból, bolesne uwypuklenie przy odbycie i gorączkę; wymaga nacięcia, najlepiej tego samego dnia [3]. Ropień położony powierzchownie można naciąć w znieczuleniu miejscowym, a głębszy wymaga leczenia w szpitalu [3]. Z podejrzeniem ropnia nie czekaj na planową wizytę – zgłoś się na szpitalny ostry dyżur chirurgiczny [3].
• Przetoka odbytu – objawia się wyciekiem ropy z niewielkiego otworu przy odbycie i świądem [3]. Rzadko goi się samoistnie, leczenie zachowawcze jest nieskuteczne, a operacje przetok przeprowadza się w wyspecjalizowanych ośrodkach proktologicznych [3]. Na konsultacji lekarz bada przetokę, zleca dodatkowe badania i kieruje na leczenie operacyjne [3].
• Kłykciny i przerośnięte fałdy – przerośnięte fałdy skóry przy odbycie utrudniają utrzymanie higieny [1]. W krakowskim oddziale usuwamy zabiegowo zarówno takie fałdy, jak i kłykciny kończyste.

Podstawą leczenia i zapobiegania nawrotom jest unikanie zaparć i twardych stolców [1, 2]:

• jedz dużo błonnika – warzyw, owoców, otrąb – i pij odpowiednio dużo wody; błonnik bez płynów może nasilać zaparcia [1],
• nie wstrzymuj wypróżnienia, unikaj przedłużonego parcia i długiego siedzenia w toalecie [1],
• zamiast podcierać się papierem, podmywaj się letnią wodą [1],
• nie pal tytoniu, ogranicz alkohol i ostre przyprawy, dbaj o ruch i prawidłową masę ciała [1, 2],
• nie stosuj na własną rękę drażniących środków przeczyszczających – mogą zaszkodzić [1].

Te zasady warto stosować stale – także po zakończonym leczeniu lub zabiegu [1].

• Jeśli lekarz zaplanuje rektoskopię, przekaże instrukcję oczyszczenia jelita – bez przygotowania tego badania się nie wykonuje [1].
• Zabierz wyniki wcześniejszych badań, np. kolonoskopii, rektoskopii i morfologii krwi, oraz wypisy po zabiegach w okolicy odbytu.
• Przygotuj listę leków. Leki obniżające krzepliwość krwi mogą nasilać krwawienia [1] – nie odstawiaj ich jednak samodzielnie.
• Zanotuj, od kiedy trwają objawy i jak zmieniły się wypróżnienia – lekarz o to zapyta [1].