Kolonoskopia w Krakowie

Kolonoskopia pozwala lekarzowi dokładnie obejrzeć od środka całe jelito grube, wykryć zmiany i szybko rozpocząć leczenie [1]. Badanie wykonuje się giętkim aparatem z kamerą na końcu (kolonoskopem): lekarz wprowadza go przez odbyt do początku jelita grubego, a następnie, wycofując aparat, ogląda kolejne fałdy jelita [2].

Rak jelita grubego rozwija się powoli z łagodnych zmian – polipów, które są zmianą przednowotworową [2]. Polipy, zwłaszcza niewielkie, można usunąć już w czasie kolonoskopii, co pozwala zapobiec rozwojowi choroby [2, 3]. Pobrane wycinki i usunięte polipy trafiają do badania histopatologicznego, a na podstawie wyniku lekarz zaleca dalsze leczenie i termin kolejnego badania [1].

Profilaktycznie – u osób bez objawów, zwłaszcza z czynnikami ryzyka raka jelita grubego. Ryzyko rośnie z wiekiem [2], a zwiększają je też m.in. rak jelita grubego u bliskich krewnych, polipy w jelicie grubym, choroby zapalne jelit, siedzący tryb życia, nadwaga i nieprawidłowa dieta oraz nadużywanie alkoholu i palenie papierosów [3].

Diagnostycznie – gdy pojawiają się objawy, które mogą świadczyć o chorobie jelita. Polskie zalecenia dla osób z dolegliwościami jelitowymi wymieniają wśród objawów alarmowych m.in. krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego i krew w stolcu, niedokrwistość, niezamierzony spadek masy ciała, gorączkę oraz dolegliwości pojawiające się w nocy; przy takich objawach zalecana jest kolonoskopia [4].

Z objawami nie czekaj na badanie przesiewowe: bezpłatny program przesiewowy NFZ jest przeznaczony dla osób bez objawów sugerujących raka jelita grubego [1].

Dokładne oczyszczenie jelita ma kluczowe znaczenie dla skuteczności badania [2]. Od niego zależy, czy lekarz obejrzy całą błonę śluzową i wykryje zmiany; przy złym przygotowaniu badanie trzeba czasem powtórzyć [5].

Przygotowanie obejmuje zmianę diety i wypicie leku przeczyszczającego [5]. Polskie wydanie zaleceń Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego zaleca w dniu poprzedzającym badanie dietę ubogoresztkową, a lek przeczyszczający w dwóch porcjach: w przeddzień i w dniu badania; przy kolonoskopii po południu całą dawkę można przyjąć rano w dniu badania [5].

W krakowskim oddziale do wyboru jest kilka preparatów oczyszczających – wybór należy do Ciebie. Na preparat potrzebna jest recepta: wystawi ją lekarz rodzinny albo inny lekarz. Jeśli masz z tym kłopot, zadzwoń do rejestracji kilka dni przed badaniem – receptę może wystawić nasz specjalista, a o koszcie poinformuje rejestracja.

• Postępuj według ulotki dołączonej do opakowania. Godziny przyjęcia obu dawek zależą od godziny badania – poda je instrukcja przygotowania.
• Preparat wypij od razu po przygotowaniu, a potem regularnie pij dużo dozwolonych płynów: wody niegazowanej albo lekkiej herbaty czarnej lub zielonej. Herbata owocowa nie jest wskazana. Pij aż do ustąpienia działania przeczyszczającego – to chroni przed odwodnieniem.
• Po wypiciu pierwszej dawki preparatu nie jesz już nic – pijesz tylko klarowne płyny.
• Prawidłowa reakcja na preparat to częste wypróżnienia, pod koniec płynne, klarowne, o żółtym zabarwieniu [6].

Zalecenia podkreślają, że informację o przygotowaniu pacjent powinien dostać zarówno na piśmie, jak i ustnie [5] – jeśli coś w instrukcji jest niejasne, zadzwoń do rejestracji.

Dieta ubogoresztkowa jest lepiej tolerowana niż dieta wyłącznie płynna i sprzyja dobremu oczyszczeniu jelita [5]. Instrukcja przygotowania w GlivClinic rozpisuje ją na kolejne dni – dokładne terminy znajdziesz w instrukcji:

• Kilka dni przed badaniem – odstaw doustne preparaty żelaza i zrezygnuj z owoców i warzyw z drobnymi pestkami (np. kiwi, truskawek, malin, pomidorów, winogron), sałatek warzywnych, maku, siemienia lnianego i pieczywa z całymi ziarnami. Drobne pestki mogą zatkać kanały robocze kolonoskopu i uniemożliwić badanie.
• W przeddzień badania – jedz małe posiłki z produktów ubogoresztkowych, np. ser kremowy, twarożek, jajka (najlepiej gotowane), czysty bulion, klarowny kisiel, chleb tostowy z niewielką ilością masła lub margaryny. Ostatni posiłek – zupę krem albo przecedzony bulion – zjedz wczesnym popołudniem. Potem pijesz już tylko klarowne płyny: wodę, herbatę, klarowny sok bez miąższu; możesz ssać landrynki.
• W dniu badania – nie jesz posiłków. Klarowne płyny możesz pić do godziny podanej w instrukcji. Przed badaniem nie pal i nie żuj gumy.

• Leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych (np. kwasu acetylosalicylowego, acenokumarolu, rywaroksabanu, apiksabanu, dabigatranu, klopidogrelu) nie odstawiaj samodzielnie. Które z nich wstrzymać i na jak długo, ustala lekarz prowadzący; czasem konieczna jest ich czasowa zamiana na heparynę niskocząsteczkową.
• Leki przyjmowane na stałe, np. na nadciśnienie, choroby serca, tarczycy czy padaczkę, w dniu badania przyjmujesz jak zwykle.
• Przy cukrzycy omów z lekarzem leki przeciwcukrzycowe lub insulinę na czas przygotowania i poinformuj o chorobie rejestrację.
• Doustne preparaty żelaza odstawiasz kilka dni przed badaniem – termin podaje instrukcja.

Kolonoskopia może odbywać się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, zależnie od wskazań [1]. W GlivClinic Kraków wybierasz między:

• kolonoskopią bez znieczulenia ogólnego – z żelem znieczulającym; po badaniu możesz samodzielnie wrócić do domu, także samochodem,
• kolonoskopią w znieczuleniu ogólnym – prowadzi je lekarz anestezjolog; zasypiasz przed rozpoczęciem badania i budzisz się, gdy jest już po wszystkim.

Do znieczulenia ogólnego potrzebne są aktualne wyniki badań:

• morfologia krwi,
• glukoza na czczo,
• wskaźniki krzepnięcia: INR i APTT,
• jonogram (elektrolity),
• spoczynkowe EKG,
• TSH – tylko jeśli leczysz się endokrynologicznie.

Przed badaniem wypełniasz ankietę anestezjologiczną – na jej podstawie anestezjolog ocenia ryzyko i dostosowuje znieczulenie do stanu zdrowia. Infekcja dróg oddechowych lub gorączka są przeciwwskazaniem do znieczulenia – zgłoś je telefonicznie przed wizytą. Po znieczuleniu przez dobę nie wolno prowadzić pojazdów, a przychodnię opuszczasz z osobą towarzyszącą.

• Wypełnione dokumenty, które dostaniesz z instrukcją: zgody, ankietę anestezjologiczną (przy znieczuleniu) i deklarację osoby towarzyszącej. Przyjdź z nimi odpowiednio wcześniej – godzinę przyjścia poda rejestracja.
• Dokumentację medyczną i listę leków z dawkowaniem – lekarz zapyta też o choroby towarzyszące.
• Okulary do czytania, jeśli ich używasz.
• Osobę towarzyszącą, jeśli badanie ma być w znieczuleniu ogólnym.

Ubrań na zmianę nie musisz zabierać.

Bezpośrednio przed badaniem lekarz wyjaśnia jego przebieg i odpowiada na pytania. Wyrażasz też zgodę na ewentualne pobranie wycinków i usunięcie polipów – nie są obowiązkowe, a o ich kosztach rejestracja informuje przed badaniem.

Wprowadzanie kolonoskopu dla większości osób jest niebolesne, choć może dawać uczucie wzdęcia, parcia i ucisku w brzuchu, a usunięcie polipów nie boli [6]. Wzdęcie i rozpieranie po badaniu to skutek powietrza podanego do jelita, a nie powikłanie [6] – ustępuje samoistnie. Jedzenie zacznij od płynów, potem zjedz lekki posiłek. Po badaniu zarezerwuj czas na odpoczynek.

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, choć żaden lekarz nie może zagwarantować pełnego bezpieczeństwa; powikłania zdarzają się bardzo rzadko [6]. Najpoważniejsze z nich – perforacja (przedziurawienie ściany jelita) i krwawienie – mogą wymagać pilnego leczenia operacyjnego [6]. Jeśli po badaniu pojawi się silny ból brzucha, gorączka lub krwawienie, skontaktuj się z lekarzem.

Opis badania z dokumentacją zdjęciową dostajesz w dniu kolonoskopii. Wynik badania histopatologicznego jest gotowy zwykle po kilku dniach – na jego podstawie lekarz zaleca dalsze postępowanie i termin kolejnej kolonoskopii [1].