Wazektomia w Krakowie

Wazektomia to zabieg trwałej antykoncepcji dla mężczyzn [1]. Lekarz przerywa ciągłość obu nasieniowodów – przewodów, którymi plemniki przechodzą z najądrzy w stronę cewki moczowej. Po zabiegu plemniki nie przedostają się do nasienia, więc nie może dojść do zapłodnienia.

Jądra pracują dalej. Według wytycznych EAU wazektomia nie zmienia istotnie wytwarzania plemników ani czynności komórek Leydiga, które wytwarzają testosteron. Objętość nasienia pozostaje niezmieniona [1].

Wazektomia chroni wyłącznie przed ciążą. Nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową – przed nimi chroni prezerwatywa.

W GlivClinic wazektomię wykonuje się techniką bez skalpela (NSV, ang. no-scalpel vasectomy), w tym tzw. metodą kanadyjską – w wariancie z otwartym (open-ended) albo zamkniętym końcem nasieniowodu, z użyciem klipsów tytanowych albo całkowicie bez klipsów i bez szwów. Optymalną metodę dobiera lekarz wspólnie z pacjentem podczas wizyty kwalifikacyjnej – zależy to m.in. od warunków anatomicznych i preferencji pacjenta.

Bez skalpela (NSV)

Po znieczuleniu miejscowym lekarz robi w skórze moszny niewielki otwór specjalnymi szczypcami – tkanki są rozsuwane, a nie cięte. Wytyczne EAU wskazują tę technikę jako najmniej inwazyjną, z niskim odsetkiem powikłań [1].

Zamknięcie nasieniowodu

Przerwane końce nasieniowodu zabezpiecza się np. koagulacją (kauteryzacją) lub klipsami tytanowymi albo oddziela warstwą powięzi (interpozycja powięziowa). Wytyczne EAU zalecają koagulację i interpozycję powięziową jako najskuteczniejsze sposoby zapobiegania wczesnemu ponownemu udrożnieniu nasieniowodu [2].

Wariant z otwartym końcem (open-ended)

Zamyka się tylko koniec nasieniowodu prowadzący w stronę cewki moczowej, a koniec od strony jądra zostaje otwarty. Czy ten wariant jest odpowiedni w danym przypadku, lekarz omawia na wizycie kwalifikacyjnej.

Wazektomię poprzedza konsultacja kwalifikacyjna. Zgodnie z wytycznymi EAU lekarz omawia z pacjentem [1, 2]:

• trwałość metody – wazektomię należy traktować jako nieodwracalną; operacyjne odwrócenie jest możliwe, ale nie zawsze przywraca płodność,
• metody zabiegu,
• ryzyko niepowodzenia – jest niskie, ale istnieje,
• konieczność innej antykoncepcji do czasu, aż badanie nasienia potwierdzi brak plemników,
• możliwe powikłania – także odległe, takie jak przewlekły ból jąder.

Wazektomia to zabieg z wyboru, dlatego wytyczne podkreślają, że przed wyrażeniem zgody dobrze poinformowani powinni być zarówno mężczyzna, jak i jego partnerka [1]. Decyzja powinna być przemyślana i podjęta bez presji. Podczas wizyty lekarz bada pacjenta, odpowiada na pytania i dobiera metodę zabiegu.

1. Konsultacja kwalifikacyjna – wywiad, badanie, wybór metody i zgoda na zabieg.
2. Zabieg – ambulatoryjny, w znieczuleniu miejscowym [1].
3. Powrót do domu – tego samego dnia, z zaleceniami na najbliższe dni.
4. Wizyta kontrolna – ocena gojenia i omówienie dalszego postępowania.
5. Badanie nasienia – po kilku miesiącach, w terminie wskazanym przez lekarza; dopiero jego wynik potwierdza skuteczność zabiegu [1].

Przez pierwsze dni mogą wystąpić tkliwość, niewielki obrzęk lub zasinienie moszny. Pomagają chłodne okłady, dopasowana bielizna i oszczędzający tryb dnia. Powrót do wysiłku fizycznego i współżycia ustala lekarz.

Do czasu, aż badanie nasienia potwierdzi brak plemników, stosuj inną skuteczną metodę antykoncepcji [1, 2]. Tuż po zabiegu w dalszym odcinku dróg nasiennych są jeszcze plemniki zdolne do zapłodnienia.

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli obrzęk lub ból narastają, pojawi się gorączka albo wydzielina z rany.

Wytyczne EAU uznają wazektomię za najlepszą metodę trwałej antykoncepcji u mężczyzn pod względem skuteczności, bezpieczeństwa i działań niepożądanych [2]. To, czy zabieg zadziałał u konkretnego pacjenta, potwierdza jednak dopiero badanie nasienia.

Badanie wykonuje się po kilku miesiącach od zabiegu. Obecność ruchliwych plemników oznacza niepowodzenie i konieczność powtórzenia zabiegu [1]. O tym, kiedy można zrezygnować z innej antykoncepcji, decyduje lekarz na podstawie wyniku.

Metoda jest bardzo skuteczna, ale nie daje całkowitej pewności: rzadko nasieniowód może się samoistnie udrożnić, także po dłuższym czasie od zabiegu [1].

Według wytycznych EAU wazektomia wiąże się z niskim odsetkiem powikłań [1]. Po zabiegu może wystąpić:

• krwiak moszny,
• infekcja rany,
• zapalenie najądrza – objawia się bólem, obrzękiem lub gorączką i wymaga kontaktu z lekarzem,
• przewlekły ból jąder – powikłanie odległe, o którym lekarz informuje przed zabiegiem [1].

Wszystkie dostępne dane wskazują, że wazektomia nie wiąże się z poważnymi długotrwałymi skutkami ubocznymi [2]. Nie wykazano, by zwiększała częstość raka gruczołu krokowego, miażdżycy ani innych chorób [1].

Tak, ale nie zawsze skutecznie. Wytyczne EAU zalecają do tego techniki mikrochirurgiczne – zespolenie nasieniowodów (wazowazostomię), a przy niedrożności najądrza zespolenie nasieniowodu z najądrzem. Mikrochirurgiczne odwrócenie wazektomii obciąża niskie ryzyko powikłań [1, 2].

Skuteczność odwrócenia zależy m.in. od czasu, jaki upłynął od wazektomii: im dłuższy, tym mniejsza szansa na ciążę. Znaczenie ma też rodzaj wykonanej wazektomii i rodzaj operacji odwracającej [1].

Gdy odwrócenie się nie uda albo pacjent nie chce takiej operacji, plemniki można pobrać bezpośrednio z najądrza lub jądra i wykorzystać w zapłodnieniu pozaustrojowym metodą ICSI [1, 2]. Dlatego wazektomię traktuje się jako metodę trwałą.