Laserowe usuwanie żylaków odbytu (LHP, HeLP, metoda hybrydowa) – skuteczność i przebieg zabiegu oraz wytyczne pozabiegowe
Główne zagadnienia artykułu
Wprowadzenie i skala problemu
Hemoroidy (guzki krwawnicze) ma każdy z nas – to naturalne struktury, które pomagają uszczelniać odbyt. Choroba hemoroidalna (potocznie nazywana po prostu „hemoroidami”) zaczyna się, gdy guzki te ulegają przeciążeniu i powiększeniu. Przyczyną jest najczęściej wzrost ciśnienia w jamie brzusznej, spowodowany zaparciami, siedzącym trybem życia, ciążą czy otyłością. Osłabiona tkanka sprawia, że guzki zaczynają wypadać, krwawić i boleć.
Skala problemu jest bardzo duża. Szacuje się, że dolegliwości te odczuwa nawet co czwarta osoba w Polsce po 30. roku życia.[1] Zawsze należy jednak zachować czujność – objawy takie jak krwawienie wymagają zbadania, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia, np. raka jelita grubego, który diagnozuje się głównie u osób starszych.[2]
Przez lata standardem leczenia zaawansowanych hemoroidów były bolesne operacje wycinania tkanek. Dziś medycyna odchodzi od nich na rzecz technik małoinwazyjnych, takich jak zabiegi laserowe (LHP i HeLP), które oferują wysoką skuteczność i znacznie mniejsze cierpienie pacjenta.
Skala Golighera: Jak proktolog ocenia stadia żylaków odbytu?
Podział na stadia zaawansowania choroby hemoroidalnej opiera się na powszechnie stosowanej, czterostopniowej skali Golighera, opracowanej przez wybitnego brytyjskiego chirurga Johna C. Golighera.
Lekarz proktolog rozpoznaje poszczególne stopnie przede wszystkim na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem, fizykalnego badania okolic odbytu oraz wziernikowania kanału odbytniczego (anoskopii), oceniając zachowanie splotów naczyniowych pod wpływem ciśnienia (np. podczas parcia).
Zgodnie z tym systemem, o stopniu II mówimy, gdy powiększone guzki krwawnicze wypadają na zewnątrz kanału odbytu podczas wypróżniania, ale po ustąpieniu parcia w pełni samoistnie cofają się do środka.
W stopniu III elastyczność tkanek jest już na tyle upośledzona, że wypadnięte guzki nie wracają same – pacjent po wizycie w toalecie musi je odprowadzić (wepchnąć) do wnętrza w sposób ręczny.
Z kolei stopień IV to najbardziej zaawansowane i utrwalone stadium, w którym potężne guzki są na stałe uwięźnięte na zewnątrz (często towarzyszy im silny obrzęk lub stan zapalny), a próba ich ręcznego odprowadzenia do kanału odbytu jest całkowicie niemożliwa lub kończy się natychmiastowym ponownym wypadnięciem.
Jak działają zabiegi laserowe?
Zabiegi te opierają się na kontrolowanym użyciu temperatury. Zamiast wycinać tkankę skalpelem, światło lasera podgrzewa ją od środka, co powoduje zamknięcie naczyń krwionośnych i obkurczenie guzka. Współczesnym standardem są lasery emitujące falę o długości 1470 nm, która precyzyjnie trafia w naczynia, nie parząc sąsiadujących mięśni zwieraczy.[3]
Przebieg procedury LHP (Laser HemorrhoidoPlasty – laserowa hemoroidoplastyka)
Metoda LHP jest najpopularniejszą techniką laserową, trwającą zazwyczaj 15–30 minut.
- Brak dużych cięć: Lekarz wykonuje jedynie mikroskopijne nacięcie na skórze (3-4 mm).
- Wprowadzenie lasera: Przez ten otwór wprowadza się giętki światłowód prosto do wnętrza guzka.
- Obkurczanie: Uruchomiony laser zamyka naczynia odżywiające hemoroid. Guzek od razu się kurczy.
- Gojenie: W miejscu działania lasera tworzy się wewnętrzna blizna, która jak „biologiczny klej” przytwierdza opadającą śluzówkę na jej właściwe miejsce.
Metoda HeLP (Hemorrhoidal Laser Procedure – laserowa koagulacja naczyń hemoroidalnych)
To alternatywa dla wcześniejszych stadiów choroby (stopień II i wczesny III), w których dominują krwawienia. Zamiast nakłuwać skórę, lekarz używa sondy USG (Doppler), aby namierzyć tętnice zasilające hemoroidy, a następnie zamyka je światłem lasera przez śluzówkę. Guzki obkurczają się samoistnie z czasem.[4]
Dla kogo laser? Wskazania i przeciwwskazania
Zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi, zabiegi laserowe są najbardziej skuteczne u określonych grup pacjentów.
Najlepsze wskazania
- II stopień zaawansowania: Guzki wypadają podczas wypróżniania, ale cofają się same.
- III stopień zaawansowania: Guzki wypadają, ale trzeba je odprowadzać ręcznie.
Podejście do IV stopnia (najcięższego)
Przy guzkach, które na stałe pozostają na zewnątrz, sam laser często nie wystarcza. Eksperci zalecają łączenie lasera z tzw. mukopeksją – chirurgicznym podwieszeniem i podszyciem opadających tkanek nićmi.
Kiedy NIE stosować lasera?
- Aktywne stany zapalne, ropnie i przetoki w okolicy odbytu.
- Podejrzenie lub potwierdzenie zmian nowotworowych.
- Zewnętrzne fałdy skórne: Laser nie służy do „wypalania” zewnętrznych narośli skórnych – grozi to martwicą i silnym bólem. Te zmiany należy usuwać tradycyjnie skalpelem.[5]
Porównanie: Laser a tradycyjne metody
Poniżej zestawienie popularnych, tradycyjnych metod inwazyjnych
Klasyczna operacja cięcia (metoda Milligana-Morgana)
Operacja ta polega na wycięciu guzków wraz ze śluzówką, a rany pozostawia się otwarte. Wymaga dłuższego czasu na sali operacyjnej i wiąże się z większą utratą krwi. Największą wadą jest jednak ból pooperacyjny – oceniany przez pacjentów na 6-8/10, podczas gdy po laserze jest to zaledwie 1-3/10.[6] Powrót do pracy po tradycyjnym cięciu to kwestia kilku tygodni; po laserze – często kilku dni.
Opaskowanie (gumkowanie – metoda Barrona)
Popularne zakładanie gumek odcina dopływ krwi do guzka, który po kilku dniach obumiera i odpada. Może to jednak powodować bardzo nieprzyjemne uczucie ciągłego parcia na stolec, a gdy gumka odpada – istnieje ryzyko nagłego, silnego krwawienia. Laser pozwala na natychmiastowe, bezpieczne zamknięcie naczynia w trakcie jednej wizyty.[7]
Mechaniczna hemoroidopeksja (metoda zszywkowa Longo)
Zabieg polega na wcięciu i zszyciu tkanek specjalnym narzędziem (staplerem). Choć ból jest mniejszy niż po tradycyjnym wycięciu, metoda ta niesie ryzyko bardzo groźnych, rzadkich powikłań (np. uszkodzenia ściany jelita i sepsy).[8] Laser jest znacznie bezpieczniejszy z biologicznego punktu widzenia.
Trwałość efektów na przestrzeni lat
Metoda LHP oferuje świetne rezultaty w pierwszym roku po zabiegu – u 70-90% pacjentów problem całkowicie znika.[9] Jednak badania śledzące pacjentów przez ponad 5 lat pokazały, że u osób ze stadiami III i IV leczonymi wyłącznie laserem, problem potrafił powrócić u ok. 34% badanych.[10]
Dlatego ugruntował się nowy standard – metoda hybrydowa. Połączenie precyzji lasera z mechanicznym podszyciem opadającej śluzówki (mukopeksją) zmniejszyło ryzyko wieloletnich nawrotów do zaledwie ok. 5,8%.[11] Podstawą trwałego sukcesu jest więc prawidłowa ocena stanu pacjenta przez lekarza.
Ważne zasady po operacji: Opieka, higiena i dieta
Sam zabieg to dopiero początek. Ostateczny sukces zależy w dużej mierze od tego, jak pacjent dba o siebie w domu.
Środki przeciwbólowe
Nowoczesne wytyczne zalecają przyjmowanie leków przeciwzapalnych i paracetamolu w stałych dawkach od razu po zabiegu, nie czekając na pojawienie się bólu. Należy unikać silnych leków opioidowych, ponieważ powodują one zaparcia, które mogą zniszczyć efekty operacji.[12]
Dieta i toaleta – klucz do wygojenia
- Odpowiedni stolec: Nie może być twardy jak kamień (żeby nie ranił rany), ani wodnisty (kwasy żółciowe drażnią śluzówkę).
- Dieta: Należy spożywać dużo błonnika (warzywa, nasiona) i wypijać 1,5–2 litry wody dziennie. Można wspomagać się delikatnymi syropami wiążącymi wodę (np. laktuloza).[13]
- Zakaz używania papieru toaletowego: Przez około dwa miesiące po zabiegu należy myć okolicę odbytu wyłącznie chłodną wodą pod prysznicem, bidetem lub korzystać z nawilżanych, sterylnych chusteczek. Suche wycieranie niszczy gojące się tkanki.[13]
Wstyd, psychika i poprawa jakości życia
Choroby proktologiczne od zawsze wiązały się z ogromnym poczuciem wstydu. Strach przed okaleczającym bólem i wizją „worka stomijnego” często powstrzymuje pacjentów przed wizytą u lekarza. Prowadzi to do chronicznego stresu, unikania życia towarzyskiego, a nierzadko do ukrytej depresji. [14]
Wprowadzenie małoinwazyjnych metod laserowych przyniosło przełom również w sferze psychologicznej. Krótki czas zabiegu, powrót do domu tego samego dnia i zminimalizowany ból drastycznie obniżają poziom lęku u pacjentów. Poprawa jakości życia (QoL) następuje tu bardzo szybko, uwalniając chorych od fizycznego bólu i społecznego wstydu.
Laserowe usuwanie żylaków odbytu – Podsumowanie
Metody laserowe, z naciskiem na LHP, zrewolucjonizowały leczenie choroby hemoroidalnej. Zastąpiły bolesne, krwawe cięcia procedurą, która gwarantuje krótki pobyt w klinice i szybki powrót do aktywności. Choć przy najbardziej zaawansowanych stadiach chorobowych laser należy łączyć z podszyciem mechanicznym dla utrzymania wieloletniej trwałości, to bezpieczeństwo i minimalny ból stawiają tę technologię na pierwszym miejscu w nowoczesnej proktologii.
Streszczenie głównych punktów – FAQ
Jaka jest największa różnica między cięciem skalpelem a laserem LHP?
Cięcie to fizyczne usunięcie tkanek z pozostawieniem bolesnej rany, która goi się tygodniami. Laser natomiast działa od wewnątrz przez nakłucie grubości zapałki. Zamyka naczynia bez uszkadzania okolicznych mięśni, oszczędzając pacjentowi cierpienia.
Dlaczego gumkowanie we wczesnych objawach może być gorsze od lasera?
Gumkowanie wywołuje ucisk, który organizm błędnie odczytuje jako ciągłą potrzebę wizyty w toalecie. Dodatkowo, gdy martwy guzek z gumką odpada (często w nocy, po kilku dniach), może dojść do nagłego i silnego krwawienia. Laser od razu i bezpiecznie „zlepie” naczynie na miejscu.
Dla kogo laserowe usuwanie żylaków odbytu jest idealne?
Dla dorosłych w stadiach II i III, u których guzki wypadają, ale ich tkanka jest na tyle silna, że pod wpływem lasera ładnie obkurczy się i przyklei do ściany jelita.
Czego bezwzględnie wymaga lekarz po powrocie do domu?
Porzucenia papieru toaletowego na rzecz mycia się chłodną wodą po każdym wypróżnieniu. Stolec musi być miękki (dzięki wodzie i błonnikowi), aby nie uszkodził delikatnej rany. Zakazane są twarde zaparcia i wodniste biegunki.
Czy laser to gwarancja wyleczenia w 100% na całe życie?
Nie. U pacjentów z bardzo zaawansowaną chorobą leczonych samym laserem nawroty po latach zdarzają się u ok. 1/3 osób. Dlatego przy większych stadiach łączy się go z podszyciem tkanek, co zapewnia trwałość na dekady. We wczesnych stadiach metoda jest bardzo trwała.
Kiedy lekarz stanowczo odmówi zabiegu laserowego?
Gdy pacjent ma ropnie, aktywne przetoki, stan zapalny miednicy lub podejrzenie raka. Lasera nie stosuje się również na zewnętrznych fałdach skóry wokół odbytu – to grozi oparzeniem i groźną martwicą.
Bibliografia
- Gastroenterologia Praktyczna. Ekspert: co czwarta dorosła osoba po 30. roku życia odczuwa dolegliwości związane z chorobą hemoroidalną. Dostępne na: https://gastroenterologia-praktyczna.pl/a6361/Ekspert–co-czwarta-dorosla-osoba-po-30–roku-zycia-odczuwa-dolegliwosci-zwiazane-z-choroba-hemoroidalna.html
- Narodowy Portal Onkologiczny. Epidemiologia | Odbyt | Kompendium chorób nowotworowych. Dostępne na: https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/odbyt/epidemiologia
- PubMed. Laser Hemorrhoidoplasty: Procedure, Outcomes and Future Directions. URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40586452/
- Oxford University Hospitals. Laser Treatment for Haemorrhoids [Internet]. Dostępne na: https://www.ouh.nhs.uk/media/32bfi0bn/103459laser.pdf
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Best clinical practice recommendations for the management of symptomatic hemorrhoids via laser hemorrhoidoplasty: the LHP recommendations. Dostępne na: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11585511/
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Laser Hemorrhoidoplasty Procedure vs Open Surgical Hemorrhoidectomy: a Trial Comparing 2 Treatments. Dostępne na: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4315650/
- National Center for Biotechnology Information (NCBI). Laser hemorrhoidoplasty vs. rubber band ligation: a randomized trial. Dostępne na: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11129420/
- Dr. Oracle. What is the comparison of healing time between Longo’s hemorrhoidopexy and conventional hemorrhoidectomy. Dostępne na: https://www.droracle.ai/articles/765214/what-is-the-comparison-of-healing-time-between-longos
- Annals of Coloproctology. Laser hemorrhoidoplasty versus conventional hemorrhoidectomy for grade II/III hemorrhoids: a systematic review. Dostępne na: https://coloproctol.org/journal/view.php?doi=10.3393/ac.2022.00598.0085
- PubMed. Short- and long-term outcomes of laser haemorrhoidoplasty for grade II-III haemorrhoidal disease. Dostępne na: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30702197/
- SciELO. Effectiveness of laser hemorrhoidoplasty in the treatment of hemorrhoidal disease. Dostępne na: https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2444-054X2023000200179
- Czytelnia Medyczna. Wpływ opieki pooperacyjnej po zabiegu proktologicznym na proces leczenia – doświadczenia własne. Dostępne na: https://www.czytelniamedyczna.pl/7347,wplyw-opieki-pooperacyjnej-po-zabiegu-proktologicznym-na-proces-leczenia-doswia.html
- Polski Klub Koloproktologii. Poradnik dla pacjenta – postępowanie pooperacyjne i dieta [Internet]. Dostępne na: https://pkk.org.pl/wp-content/uploads/2023/05/OK-PORADNIK_lipiec2019.pdf
- ResearchGate. Psychologiczna charakterystyka grupy 101 pacjentów z łagodnymi chorobami proktologicznymi. Dostępne na: https://www.researchgate.net/publication/358221760_Psychologiczna_charakterystyka_grupy_101_pacjentow_z_lagodnymi_chorobami_proktologicznymi_Psychological_characteristics_of_101_patients_with_benign_proctological_diseases
Ważna informacja medyczna – Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Treści w nim zawarte nie stanowią profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani nie zastępują leczenia, i nie mogą być podstawą do podejmowania decyzji klinicznych. Każda ciąża jest inna, dlatego wszelkie wątpliwości oraz plany dotyczące diagnostyki prenatalnej i zażywania leków należy zawsze konsultować z lekarzem ginekologiem prowadzącym ciążę. Nigdy nie ignoruj zaleceń swojego lekarza ani nie zwlekaj z poszukiwaniem pomocy medycznej na podstawie informacji przeczytanych w internecie. Wydawca serwisu oraz konsultanci merytoryczni nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki interpretacji i wykorzystania informacji zawartych w tym artykule.
Wszelkie prawa zastrzeżone – Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie całości lub fragmentów tego artykułu bez uprzedniej, pisemnej zgody serwisu glivclinic.pl jest surowo zabronione.
Data opracowania: 03.04.2026
Artykuł opracowany przez: zespół glivRESEARCH
Artykuł konsultowany z: lek. Anna Dołaszyńska-Żółkiewska